Patenty

Wynalazek, patent na wynalazek, postępowanie przed Urzędem Patentowym RP w sprawach o uzyskanie patentu i utrzymanie ochrony patentowej

Ustawa Prawo własności przemysłowej statuuje, że organem właściwym do udzielania patentów na wynalazki jest Urząd Patentowy RP, a pełnomocnikiem przedsiębiorcy w postępowaniu przed Urzędem Patentowym w sprawach związanych z dokonywaniem i rozpatrywaniem zgłoszeń oraz utrzymywaniem ochrony wynalazków może być tylko rzecznik patentowy.

Rzecznicy patentowi oferują kompleksowe usługi związane z: opracowaniem dokumentacji zgłoszeniowej wynalazków, zgłaszaniem wynalazków do ochrony, obroną zdolności patentowej wynalazków w postępowaniu przed Urzędami Patentowymi, a także nadzorowaniem terminów i wnoszeniem opłat za kolejne okresy ochrony opatentowanych wynalazków. Usługi rzeczników patentowych obejmują także wszelkiego rodzaju badania patentowe takie jak badanie zdolności i czystości patentowej, rozeznanie stanu techniki w wybranych dziedzinach oraz opracowywanie opinii prawno-patentowych związanych z przedmiotami własności przemysłowej.

Patent, warunki uzyskania patentu na wynalazek

Patenty są udzielane na wynalazki stanowiące rozwiązania techniczne, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy, i nadają się do przemysłowego stosowania.

Rozwiązanie ma charakter techniczny, jeśli przy jego urzeczywistnieniu ma miejsce techniczne oddziaływanie na materię.

Cecha nowości jest podstawową przesłanką zdolności patentowej wynalazku. Wynalazek nie jest nowy, jeżeli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu został podany do wiadomości powszechnej albo był jawnie stosowany lub wystawiony na widok publiczny w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do jego stosowania.

Patent może być udzielony jedynie na wynalazek, który jest nowy w skali światowej, co oznacza, że każde udostępnienie do wiadomości powszechnej takiego samego rozwiązania, w dowolnym miejscu na świecie, powoduje utratę zdolności patentowej tego wynalazku. Zarzut braku nowości rozwiązania według wynalazku może być skuteczne postawiony tylko wtedy, gdy takie samo rozwiązanie wynika z jednego, wcześniej ujawnionego dokumentu.

Cechę nowości niweczy jakiekolwiek ujawnienie wynalazku, bez względu na sposób, w jaki to nastąpiło. Dla unieważnienia patentu na wynalazek konieczne jest zatem udowodnienie, że elementy decydujące o istocie tego wynalazku zostały udostępnione do wiadomości powszechnej przed datą dokonania zgłoszenia wynalazku w Urzędzie Patentowym, albo przed datą pierwszeństwa, jeśli wynalazek korzysta z wcześniejszego pierwszeństwa. Nie ma konieczności udowadniania, że osoby trzecie zapoznały się z wynalazkiem, wystarczy natomiast wykazanie, że została stworzona im taka możliwość.

Wynalazek uważa się za posiadający poziom wynalazczy, jeżeli rozwiązanie według wynalazku nie wynika dla znawcy w sposób oczywisty ze stanu techniki. Wynalazek powinien rozwiązywać określony problem techniczny w sposób wcześniej nieznany, a poza tym rozwiązanie według wynalazku nie powinno być dla przeciętnego specjalisty w dziedzinie (znawcy) w prosty sposób przewidywalne na podstawie kilku dokumentów znanych ze stanu techniki światowej. Przy ocenie poziomu wynalazczego zakłada się, że ustawowy znawca nie używa inwencji twórczej przy łączeniu znanych ze stanu techniki rozwiązań.

Przyjmuje się, że wynalazek nadaje się do przemysłowego stosowania, jeżeli zgodnie z wynalazkiem może być uzyskany wytwór lub wykorzystany sposób w rozumieniu technicznym w jakiejkolwiek działalności przemysłowej, nie wykluczając rolnictwa. Aby zastrzegane rozwiązanie było możliwe do przemysłowego stosowania konieczne jest właściwe zdefiniowanie zastrzeganych cech wynalazku w części opisowej przykładu wykonania. W przypadku zastrzegania rozwiązań technicznych w kategorii „urządzenie”, konieczne jest również odpowiednie zilustrowanie przykładowych rozwiązań na rysunku. Brak odpowiedniej ilustracji obrazującej wszystkie zastrzegane środki techniczne wynalazku i choćby schematycznego przedstawienia ich budowy i rozmieszczenia powoduje, że zastrzegane urządzenie nie jest wykonalne z powtarzalnym skutkiem.

Wyłączenia ze zdolności patentowej

Za wynalazki, w rozumieniu ustawy Prawo własności przemysłowej, nie uważa się w szczególności:
- odkryć, teorii naukowych i metod matematycznych;
- wytworów o charakterze jedynie estetycznym;
- planów, zasad i metod dotyczących działalności umysłowej lub gospodarczej oraz gier;
- wytworów, których niemożliwość wykorzystania może być wykazana w świetle powszechnie przyjętych i uznanych zasad nauki;
- programów do maszyn cyfrowych;
- przedstawienia informacji.

Patentów nie udziela się na:
- wynalazki, których wykorzystywanie byłoby sprzeczne z porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami, przy czym nie uważa się za sprzeczne z porządkiem publicznym korzystanie z wynalazku tylko dlatego, że jest zabronione przez prawo;
- odmiany roślin lub rasy zwierząt oraz czysto biologiczne sposoby hodowli roślin lub zwierząt w całości składające się ze zjawisk naturalnych, takich jak krzyżowanie lub selekcjonowanie;
- sposoby leczenia ludzi i zwierząt metodami chirurgicznymi lub terapeutycznymi oraz sposoby diagnostyki stosowane na ludziach lub zwierzętach – wyłączenie to nie dotyczy produktów, a w szczególności substancji lub mieszanin stosowanych w diagnostyce lub leczeniu.

Jak opatentować wynalazek?

Zgłoszenie wynalazku powinno w zawierać:
- podanie ze sformułowanym wnioskiem o udzielenie patentu, dane identyfikacyjne zgłaszającego wynalazek, dane identyfikacyjne twórców wynalazku, wskazanie podstawy prawa do uzyskania patentu,
- opis wynalazku ujawniający w szczególności istotę rozwiązania i przykłady wykonania wynalazku,
- zastrzeżenia patentowe,
- rysunki, jeżeli są niezbędne do zrozumienia istoty rozwiązania według wynalazku,
- skrót opisu wynalazku.

Istotnym elementem opisu patentowego są zastrzeżenia patentowe, ponieważ to one wyznaczają przedmiotowy zakres ochrony, przy czym do wykładni zastrzeżeń patentowych mogą służyć opis wynalazku i figury rysunku.

Każda część opisu patentowego ma ważne znaczenie zarówno dla egzekwowania przedmiotowego zakresu ochrony patentowej, jak i dla obrony przed unieważnieniem patentu przez osoby trzecie. Polskie prawo patentowe zasadniczo nie przewiduje stosowania teorii ekwiwalentów dla interpretacji przedmiotowego zakresu ochrony patentowej, jednak przy odpowiednim sformułowaniu przykładów wykonania zawartych w opisie wynalazku, pewna poszerzona interpretacja zakresu ochrony patentowej jest możliwa. Istotne jest zatem aby rzecznik patentowy przy formułowaniu zastrzeżeń patentowych i opisu wynalazku spełnił wymagania formalne Urzędu Patentowego oraz zapewnił uprawnionemu z patentu słuszny zakres przedmiotowej ochrony - stosowny do jego wkładu w rozwój techniki.
Prawa uprawnionego z patentu:

Przez uzyskanie patentu nabywa się prawo wyłącznego korzystania z wynalazku w sposób zarobkowy lub zawodowy na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej. Urząd Patentowy wydaje decyzję o udzieleniu patentu, jeżeli stwierdzi, że zostały spełnione ustawowe warunki do jego uzyskania.

Osoba uprawniona – właściciel patentu na wynalazek - może wskazać innym uczestnikom rynku, że jej wynalazek został opatentowany, przez umieszczenie stosownego oznaczenia na towarach wytworzonych zgodnie z wynalazkiem.

Zakres ochrony patentowej

Czas trwania patentu wynosi dwadzieścia lat od daty dokonania zgłoszenia wynalazku w Urzędzie Patentowym.
Ochrona patentowa ma charakter terytorialny, co oznacza, że wynalazek jest chroniony tylko w tym kraju, w którym został uzyskany patent. W okresie dwunastu miesięcy od daty dokonania pierwszego wynalazku istnieje możliwość rozszerzenia terytorialnego zakresu ochrony patentowej przez dokonanie zgłoszenia tego wynalazku w takich organizacjach jak:
- Europejska Organizacja Patentowa (EPO) - Patent Europejski;
- Układ o Współpracy Patentowej (PCT) – zgłoszenie międzynarodowe w WIPO;
- Patent Euroazjatycki – obejmujący Rosję i niektóre kraje byłej WNP;
- Patent OAPI – obejmujący część krajów francuskojęzycznych Afryki;
- Patent ARIPO – obejmujący część afrykańskich krajów anglojęzycznych;
albo w wybranych krajach świata, przy współpracy z zagranicznymi kancelariami patentowymi.